Dorp, Stad en Land formuleert handvatten voor nieuw beleid, faciliteert en inspireert om de dialoog te voeren en te bouwen aan een goede omgevingskwaliteit met oog voor de omgeving.
Met onze diensten en producten willen we op een laagdrempelige manier verbinding leggen tussen bewoners en gemeenten en zorg dragen voor de omgeving, nu en in de toekomst.
Onze adviescommissies en adviseurs bieden kennis, stimuleren creativiteit en brengen belangen bij elkaar. Door in gesprek te gaan met de initiatiefnemers bouwen we aan een omgeving met passie en trots, ingegeven door eigenheid, burgerschap en inpassing. Nu én in de toekomst.
Onze adviescommissieleden nemen ook vaak deel in een kwaliteitsteam of als supervisor. Ook leveren we second opinion-advies voor gemeenten die niet zijn aangesloten bij onze vereniging.
Een stadsbouwmeester of dorpsbouwmeester levert vanuit een solitaire positie de adviezen op ruimtelijke kwaliteit, vaak in teamverband met mensen binnen de gemeente of binnen een kwaliteitsteam. Een bouwmeester geeft kennis, stimuleert initiatieven en brengt belangen bij elkaar. En wanneer nodig, biedt de bouwmeester alternatieven. Zo geeft een bouwmeester zowel aandacht aan de transitie als aan de eigenheid van de omgeving en de beleving daarvan door de gebruikers.
Onze bouwmeesters nemen ook vaak deel in een kwaliteitsteam of als supervisor.
Wanneer een gemeente haar ruimtelijke kwaliteitsbeleid wil actualiseren, herzien of vernieuwen helpt Dorp, Stad en Land haar uit te zoomen op de omgeving en het beleid onder de loep te nemen. We analyseren de omgeving, begeleiden de dialoog en formuleren handvatten voor nieuwe regelgeving en beleid. Door gemeenten mee te nemen in dit proces, geven we een nieuwe manier van kijken naar de omgeving en hoe hierop beleid te formuleren; een onmisbare vaardigheid in de transitie.
Een herbestemming van een gebied kan een mogelijkheid zijn voor de gemeente een gebied een nieuwe blauwdruk te geven. Wij adviseren gemeenten over de ontwikkelkansen van een gebied door het leveren van een stedenbouwkundige analyse en een visie op nieuw ruimtelijk beleid. Daarvoor brengen we de cultuurhistorische, ecologische en landschappelijke waarden in kaart. De bestaande structuren vormen zo een veerkrachtige onderlegger voor een toekomstbestendige invulling van het gebied.
De Bouwsteen wordt ingezet bij de herontwikkeling van een groter gebied waarvan de uitkomst nog bepaald moet worden en is een combinatie van verschillende diensten en producten van Dorp, Stad en Land. We voeren een analyse uit op de ruimtelijke, cultuurhistorische, ecologische en gebruikswaarden van het gebied, waarop we het gebied uitwerken in verschillende zones. We organiseren een interactieve Werkplaats waarin we de kansen onderzoeken ten aanzien van de vrijkomende locaties en bebouwing per zone. De uitkomsten worden opgenomen in de Bouwsteen: een stappenplan met een matrix, die als checklist dient voor initiatiefnemers en ambtenaren.
De Dialoog Omgevingskwaliteit (DOK) helpt overheden en initiatiefnemers om op co-creatieve wijze omgevingskwaliteit, ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorische en landschappelijke waarden te behouden of te versterken bij ruimtelijke ontwikkeling. We analyseren het gebied en begeleiden vervolgens een gesprek ‘aan de keukentafel’ over eisen, wensen en haalbaarheid. Dit resulteert in een kansenkaart met randvoorwaarden, kansen en één of enkele locatie-specifieke oplossingen. Deze kansenkaart kan worden gezien als inspiratiedocument of als afsprakenkader, wanneer bekrachtigd door de Raad.
De Werkplaats van Dorp, Stad en Land is een bewezen methodiek om in co-creatie de aanwezige kwaliteiten met de ruimtelijke opgaven te combineren, met als doel kennisontwikkeling ten aanzien van actuele thema’s. Dit kan een abstracte opgave zijn tussen verschillende gemeenten, zoals de energietransitie, erfgoed als maatschappelijke waarde of het borgen van een goede omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet. Ook wordt de Werkplaats ingezet als een meer concrete opgave voor gemeenten en initiatiefnemers, zoals de herontwikkeling van een specifiek gebied.
Tijdens de werkplaats krijgen deelnemers inzicht in de kwaliteiten van de ruimtelijke omgeving en verkennen we met elkaar de kansen voor transformatie of herontwikkeling. Met gesprekstechnieken en in spelvorm wordt laagdrempelig afgetast wat de uitdagingen zijn voor een gebied en welke verschillende oplossingen kunnen worden aangedragen. Resultaat is een kansenkaart die beide partijen richting geeft, naast een gezamenlijk doel.
In het Energiespel wordt op een losse en vrije manier de ruimtelijke opgave van de energietransitie blootgelegd aan gemeenten en belanghebbende partijen en wordt aangestuurd op het maken van een keuze voor de hernieuwbare bron(nen). De gemeente kan met de uitkomsten van het Energiespel regie voeren op het toekomstige ontwerp en de eerste stappen richting uitvoering van energielandschappen. Aan het eind van het Energiespel ligt er een eerste gedragen energiescenario; te zien als vingeroefening of als basis voor verdere concrete stappen om schone, duurzame en lokaal gewonnen energie daadwerkelijk te realiseren.
Wanneer de gemeente een monument wil verkopen of verhuren aan een initiatiefnemer, is het onzeker of het gewenste initiatief daadwerkelijk tot uitvoer kan komen. Om daar in een vroeg stadium zicht op te krijgen levert Dorp, Stad en Land een Monumentenkompas. Hierin staat met welke voorwaarden de (nieuwe) eigenaar rekening dient te houden bij herbestemming of nieuwe invulling, om zo de unieke erfgoedwaarden van het pand te behouden. In een helder transformatiekader stellen we de richtlijnen op voor verandering en verduurzamingen en hoe het pand mogelijk kan worden uitgebreid of opgesplitst. In het rapport geven we daarnaast ook referentiebeelden en beschrijvingen van slim gebruik van het pand, om zo burger én bestuur te inspireren wat er allemaal mogelijk is met het pand.
Erfgoed draagt niet alleen het verleden in zich, het is ook onderdeel van onze toekomst. Dorp, Stad en Land is in veel gemeenten verantwoordelijk voor de inventarisatie van cultuurhistorische waarden. We voeren hiertoe een grondige inventarisatie en onderzoeken de aanwezige documentatie, we stellen een groslijst op en waarderen de objecten volgens onze eigen opgestelde matrix en eventuele waarderingstools binnen de gemeente. Hierop bepalen we de grenswaarde voor een monument en komen zo tot een collectie. We beschrijven de lijst in heldere taal en betrekken geïnteresseerde verenigingen en geïnformeerde bewoners. Zo verwerven we niet alleen nieuwe of nog niet algemeen bekende inzichten, maar ook draagkracht voor het bewaren van de historische eigenheid.
In de transitie van fossiele naar zonne-energie ondervinden gemeenten vaak moeilijkheden bij panden met monumentale waarde of gebieden met een beschermd stads- of dorpsgezicht. Daarvoor heeft Dorp, Stad en Land beleid voor duurzaamheid en cultuurhistorie een waardestelling ontwikkeld. Hierin inventariseren we alle gebouwen op de monumentenlijst of binnen een beschermd gezicht en delen we deze in verschillende zones in. Per zone geven we duidelijk aan waaraan het plaatsen van zonnepanelen binnen zo’n zone moet voldoen. We zetten de toetsingscriteria helder uiteen in zowel tekst als beeld: essentiële handvatten voor bewoners in hun wens in te zetten op de transitie.
In een cultuurhistorische verkenning onderzoeken we een plek en de bebouwing met een bepalende geschiedenis, met levend gebruik. Zoals bijvoorbeeld een slot of een fort dat nu een recreatiepark of een restaurant is, waarvan de actuele invulling toe is aan renovatie. We onderzoeken hoe we de plek kunnen verbeteren en behouden door aanwijzingen te geven in het huidige levend gebruik. We inventariseren hierbij de bebouwing en de status en hoe deze beter zichtbaar kan worden gemaakt. Dit resulteert in voorstellen om de logica van de plek tentoon te spreiden en in richtlijnen voor aanpassing van de huidige indeling en opzet van omgeving en opstallen en eventuele nieuwe bebouwing.
